1. Identificatie van het preparaat en de onderneming.

Productnaam : PIEK TERPENTINE
Leverancier : Van Dam Bodegraven BV
Adres : Postbus 48
2410 AA Bodegraven
Telefoonnummer : 0172 - 619331
Tel. in noodgevallen : Nationaal Vergiftigingen Informatiecentrum: 030 - 2748888. Dit nummer is alleen
bereikbaar bij accidentele vergiftiging voor een behandelend arts!

2. Samenstelling en informatie over de bestanddelen.
Officiële naam van de stof : Varsol 40/ White Spirit
Gebruikelijke naam : terpentine
CAS.nr : 64742-82-1
EINECS-nr : 265-185-4

Xyleen, isomerenmengselMesityleen Xn, Xi, N R10, 37, 51/5320/21, R38 1.0-3.0 gew %
1,2,4-Trimethyl Benzeen Xn, Xi, N R10, 20, R36/37/38, 51/53 3.0-5.0 gew %

Nota H is van toepassing. Indeling volgens Annex I voor de aangegeven gevaarseigenschappen. Self-classificatie is toegepast voor de niet vermelde eigenschappen.
Nota P van annex I is van toepassing. Benzeen concentraties is < 0.1 % (gew)

3. Gevaren.
Conform de EU-gevaarlijke stoffen- en preparatenrichtlijn is dit product ingedeeld als schadelijk, ontvlambaar en milieugevaarlijk.

Gevaren voor de gezondheid:
Schadelijk, kan longschade veroorzaken na verslikken. Herhaalde blootstelling kan een droge of een gebarsten huis veroorzaken. Dampen kunnen slaperigheid en duizeligheid veroorzaken.

Gevaren voor het milieu:
Vergiftig voor in het water levende organismen; kan in aquatisch milieu op lange termijn schadelijke effecten veroorzaken.

Fysische en chemische gevaren/brand- en ontploffingsgevaar:
Matig gevaar. Vloeistoffen kunnen dampen vrijmaken die ontvlambare mengsels kunnen vormen bij matige verwarming tot temperaturen gelijk aan of boven of het vlampunt.
Statische ontlading. Het product kan statische elektriciteit opladen die brand kan veroorzaken bij ontlading.

4. Eerste-hulpmaatregelen.
Ogen:
Met veel water uitspoelen totdat de irritatie is afgenomen. Indien irritatie aanhoudt medische hulp inroepen.

Huid:
Verontreinigde kleding en schoenen uittrekken en reinigen alvorens ze weer te gebruiken. De verontreinigde
huid afspoelen/douchen met veel water, wassen met zeep.

4. Eerste-hulpmaatregelen (vervolg).
Inademen:
Met gebruikmaking van de nodige adembeschermingsapparatuur het getroffen slachtoffer direct uit de
blootstellingzone verwijderen. Kunstmatige ademhaling toepassen indien de ademhaling is gestopt . Patiënt
rustig houden. Onmiddellijk medisch hulp inroepen.

Inslikken
Indien ingeslikt, niet laten braken. Patiënt rustig houden. Direct medische hulp inroepen.

5. Brandbestrijdingsmaatregelen.
Brandbestrijdingsprocedures:
Gebruik waterstraal om aan het vuur blootgestelde oppervlakken af te koelen en om personeel te beschermen. Sluit brandtoevoer af.
Gebruik schuim, droogpoeder of waternevel om brand te blussen.

Speciale voorzorgsmaatregelen bij brand:
Vermijd water direct in opslagtanks of vaten te spuiten in verband met gevaar van overkoken.
Zie ook rubriek 4 en 10.

Gevaarlijke verbrandingsproducten:
Geen ongebruikelijke.

6. Maatregelen bij het per ongeluk vrijkomen van het preparaat.
Bodemverontreiniging:
Schakel ontstekingsbronnen uit. Voorkom dat vloeistof in riolen, waterlopen of lager gelegen gebieden terecht komt.
Houd publiek op afstand. Sluit het lek af, indien dit zonder gevaar mogelijk is. Licht politie of rijkswacht in indien materiaal in een waterloop of riool is terechtgekomen, of bodem of beplanting verontreinigd heeft. Neem maatregelen om gevolgen voor grondwater te beperken.
Dam gemorste vloeistof in met zand of aarde.
Win de vloeistof terug door pompen (gebruik een explosievrije pomp of handpomp) of met een geschikt absorptiemiddel. Indien vloeistof te viskeus is om te verpompen, de vloeistof bijeen scheppen en in vaten doen voor hergebruik/vernietiging.
Raadpleeg een deskundige bij opruiming van teruggewonnen materiaal en zorg dat volgens de plaatselijke afvalverwerkingsvoorschriften gewerkt wordt.
Zie ook rubrieken 4 en 10.

Waterverontreiniging:
Schakel ontstekingsbronnen uit en verzoek andere schepen op afstand te blijven.
Licht haven- of andere betrokken instanties in en houd het publiek op afstand. Sluit lek af, indien dit zonder gevaar mogelijk is. Indammem indien mogelijk.
Verwijder van het oppervlak door afscheppen (skimmen) of met geschikte absorptiemiddelen. Indien toegestaan door plaatselijke (milieu) autoriteiten, gebruik in open water geschikte dispersiemiddelen en/of laat product bezinken.
Raadpleeg deskundige bij opruiming van teruggewonnen materiaal en zorg dat volgens de plaatselijke afvalverwerkingsvoorschriften gewerkt wordt.
Zie ook rubriek 4 en 10.

7. Hantering en opslag.
Opslagtemperatuur (grC) : omgevings
Vervoerstemperatuur (grC) : omgevings
Viscositeit (cSt) : 1.15 bij 25ºC
Opslag/ vervoersdruk (kPa) : Atmosferisch
Gevaar van elektrostatische oplading? : ja; goed aarden.

7. Hantering en opslag (vervolg).
Gebruikelijke transportverpakking:
Tankwagens, tankwagons, lichters of vaten.

Geschikte materialen en coatings:
Koolstofstaal, Roestvrijstaal, Polyethyleen, Polypropeen, Polyester, Teflon.

Ongeschikte materialen en coatings:
Natuur rubber, Butylrubber, EPDM, Polystyreen.

Verdraagzaamheid met plastic materialen kan variëren wij raden daarom aan dat voor gebruik de verdraagzaamheid eerst wordt getest.

Opslag/ Hantering, Algemene opmerkingen:
Laat container gesloten. Behandel container voorzichtig. Langzaam openen i.v.m. mogelijk vrijkomen van druk. Opslaan in een koele, goed geventileerde ruimte uit de buurt van onverenigbare materialen.
Niet behandelen, opslaan of openen in de directe omgeving van open vuur, hitte ontstekingsbronnen. Bescherm materiaal tegen direct zonlicht.
Materiaal accumuleert statische lading, die een elektrische vonk (ontstekingsbron) kan veroorzaken. Volg de juiste procedures om goed te aarden.
Containers niet onder druk zetten, snijden, verhitten of lassen. Lege containers kunnen nog productoverblijfselen bevatten. Geen lege containers gebruiken, die niet professioneel gereinigd zijn of op orde gebracht.

AANVULLENDE WAARSCHUWING
Houder blijft gevaarlijk indien leeg. Blijf alle voorzorgsmaatregelen in
acht nemen.

Hantering:
Laat container gesloten. Behandel container voorzichtig. Langzaam openen i.v.m. mogelijke vrijkomen van druk. Opslaan in een koele goed geventileerde ruimte, uit de buurt van onverenigbare materialen. Niet behandelen opslaan of openen in de directe omgeving van open vuur, hitte ontstekingsbronnen. Bescherm materiaal tegen direct zonlicht. Materiaal accumuleert statische lading, die een elektrische vonk (ontstekingsbron) kan veroorzaken. Volg de juiste procedures om goed te aarden. Containers niet onder druk zetten, snijden verhitten of lassen. Lege containers gebruiken die professioneel gereinigd zijn of op order gebracht.

HOUDER BLIJFT GEVAARLIJK INDIEN LEEG. BLIJF ALLE VOORZORGSMAATREGELEN IN ACHT NEMEN.

Aanbevolen materialen: koolstofstaal, roestvrijstaal, polyethyleen, polypropeen, polyester en teflon.
Ongeschikte materialen: natuur rubber, butylrubber, EPDM en polystyreen.

Gebruikelijke transportverpakking: tankwagons, tankwagens, lichters of vaten.

Opslag- en vervoertemperatuur, °C : Omgevings
Vervoerders temperatuur : Omgevings
Verladingstemperatuur °C :
Viscositeit cSt : 1.15 bij 25°C
Opslag/vervoerdruk, kPa : Atmosferisch
Gevaar van elektrostatische oplading : Ja, goed aarden

Geschikte materialen en coatings:
Koolstofstaal, roestvrijstaal, polyetheen, polypropeen, polyester, teflon

Ongeschikte materialen en coatings:
Natuur rubber, butylrubber, EPDM, polystyreen.

Verdraagzaamheid met plastic materialen kan variëren; wij raden daarom aan dat voor gebruik de verdraagzaamheid eerst wordt getest.

8. Maatregelen ter beheersing van blootstelling / persoonlijke bescherming.
Technische beheersmaatregelen / ventilatie:
Het gebruik van plaatselijke afzuig ventilatie is aanbevolen om het vrijkomen van emissies aan te bron te beheersen. Laboratorium samples moeten in een zuurkast worden gebruikt. Zorg voor mechanische ventilatie van afgesloten ruimten.

Blootstellinglimieten:
Nafta (aardolie), zwaar ontzwaveld met waterstof;
TGG: 350 mg/m3 (61 ppm)

Dit product is een complex stof en bevat de volgende stof(fen) waarvan de volgende OEL waarde(n) is erkend of aanbevolen.

Trimethyl benzeen;
TGG: 20 ppm (100 mg/m3), MAC (wettelijke grenswaarde) (1998)

Xyleen;
TGG: 100 ppm (434 mg/m3) STEL: 150 ppm (651 mg/m3), (alle isomeren), ACGIH (2000).
TGG: 50 ppm (210 mg/m3) (HUID), (alle isomeren), MAC (wettelijke grenswaarde) (1998)

Blootstelling van zwangere vrouwen aan xyleen dient vermeden te worden. (Nederlandse MAC lijst)

Persoonlijke bescherming:
Algemeen advies:
De keuze en het gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen is afhankelijk van het gevaar van het product, de werkplek en de wijze waarop met het product wordt omgegaan. In het algemeen bevelen wij aan dat als minimale voorzorgsmaatregel gebruik wordt gemaakt van een veiligheidsbril met zijkleppen en werkkleding die bescherming geeft aan armen, benen en lichaam. Bovendien moet elke persoon welke het gebied betreedt waar met dit product wordt omgegaan op zijn minst een veiligheidsbril met zijkleppen dragen.

8. Maatregelen ter beheersing van blootstelling / persoonlijke bescherming (vervolg).
Ademhalingsbescherming:
Indien de concentraties in de lucht boven de limietwaarden genoemd in deze secties kunnen komen, is het aanbevolen om te gebruiken een half-gelaats filtermasker ter bescherming van overmatige blootstelling bij inademing. Geschikt filter materiaal hangt af van de hoeveelheid en soort chemicalie dat wordt gebruikt op de werkplek, maar filtermateriaal van het soort ‘A’ of vergelijkbaar kan overwogen worden.

Handbescherming:
Bij het omgaan met dit product is het aanbevolen om te dragen chemisch bestendige handschoenen. De keuze van geschikte beschermende handschoenen hangt af van de werkomstandigheden en van de gebruikte chemicalien, maar we hebben gunstige ervaringen met handschoenen gemaakt van Nitril. Handschoenen moeten direct vervangen worden indien ze tekenen van slijtage vertonen.

Oogbescherming:
Zie algemeen advies.

Huid / lichaam bescherming:
Zie algemeen advies.

9. Fysische en chemische eigenschappen.
Aggregatietoestand : vloeistof
Kleur : heldere kleurloos
Geur : terpentine geur
Kookpunt/Kooktraject : 142-200°C
Vlampunt : 39°C
Smeltpunt : < -20°C
Dichtheid (bij 15°C) : 0.783 kg/dm3
Zelfontbrandingstemperatuur : > 200 °C
Explosiegrenzen (in lucht) : 0.6 - 7.0 Vol%
Dampdruk(bij 20°C) : 0,2 kPa
Dampdruk (bij 38C) : 0,8 kPa
Dampdruk (bij 50°C) : 1,5 kPa
Dampdichtheid (1013 kPa/lucht=1) : > 1.00 Kpa
Oplosbaarheid in water (20°C) : <0.10 gew%
Viscositeit (25°) : 1.15 mm2/s
Viscositeit (40°) : 0.93 mm2/s
Verdampingssnelheid (n-butylacetaat=1) : 0.110
Is materiaal hygroscopisch : nee
Thermische uitzettingscoefficient (vloeistof) : 0.00099 grC
Molukulairgewicht : 141

10. Stabiliteit en reactiviteit.
Risico van gevaarlijke polymerisatie: nee
Te vermijden omstandigheden ivm polymerisatie: niet van toepassing
Stabiliteit: stabiel
Te vermijden omstandigheden ivm instabiliteit: niet van toepassing
Te vermijden materialen / omstandigheden ivm inkompatibiliteit: sterk oxiderende stoffen
Gevaarlijke ontledingsproducten: geen

11. Toxicologische informatie.
Acuut:

Ogen:
Kan hinder voor de ogen veroorzaken, maar zal het oogweefsel niet beschadigen.

Huid:
Lage toxiciteit, herhaald/langdurig contact kan de huid uitdrogen en ontvetten en kan hinder voor de huid en dermatitis veroorzaken.

Inademen:
Hoge dampconcentraties zijn irriterend voor ogen en luchtwegen, kunnen hoofdpijn en duizeligheid veroorzaken, zijn bedwelmend. Kan effect op centrale zenuwstelsel hebben.

Inslikken:
Kleine hoeveelheden vloeistof in de luchtwegen ingeademd tijdens inslikken of bij braken kunnen
bronchopneumonie of longoedeem veroorzaken. Minimale toxiciteit.

Chronisch:
Dit product kan tussen 0,1 % en 1% ethylbenzeen bevatten. IARC heeft enthylbenzeen geëvalueerd en het geclassificeerd als mogelijk kankerverwekkend voor de mens (groep 2B) gebaseerd op voldoende bewijs als kankerverwekkend bij testen op proefdieren maar onvoldoende bewijs als kankerverwekkend bij blootgestelde mensen.

12. Ecologische informatie.
Deze stof is uiterst vluchtig en zal snel verdampen naar de lucht indien het vrijkomt op het water.

Afbreekbaarheid:
Gebaseerd op gegevens van een vergelijkbare stof of geschatte gegevens. Naar verwachting biodegradeert deze stof gematigd snel en is inherent biodegradeerbaar volgens OECD richtlijnen. Deze stof kan in lucht snel ontleden. Naar verwachting wordt deze stof verwijderd in een afvalwaterbehandelinginstallatie.

Ecotoxiciteit en bioaccumulatie:
Gebaseerd op gegevens van een vergelijkbare stof of geschatte data. Verwacht vergiftig te zijn voor waterorganismen.

13. Instructies voor verwijdering.
De hieronder gegeven aanbevelingen zijn alleen van toepassing op het product zoals aangeleverd. Combinatie met andere materialen kan een andere verwijderingsroute vereisen. Raadpleeg in geval van twijfel de plaatselijke autoriteiten. Het geschikt maken van lege vaten voor hergebruik of voor verdere verwerking dient door een erkende instelling te worden uitgevoerd. In ieder geval dient u zich ervan te verzekeren dat u voldoet aan EG-, nationale- en plaatselijke bepalingen ten aanzien van afvalverwijdering. Dit product is NIET geschikt voor afvoer naar vuilstortterreinen, riolering, afwateringen, natuurlijke beekjes of rivieren.

14. Informatie met betrekking tot het vervoer.
Land (spoor/weg) RID/ADR
UN-nummer : 1300
Verzendnaam : UN 1300 Kunstterpentijn (white spirit), 3, III
ADR-/RID klasse : 3.31c
Verpakkingsgroep : III
Classificatiecode : F1Lege verpakkingen : 3.71

Gevaarsidentificatienummer : 30
Stof ID nummer : 1300
Gevaarsetiket : 3
Max. vrijgestelde kg. : 1000
Juiste verzendnaam : White spirit 3.31c ADR

Binnenvaartvervoer (ADNR) : 3.31cLimited quantity : LQ7

14. Informatie met betrekking tot het vervoer (vervolg).

Zee (IMDG)
VN nr. : 1300 IMO nr. : 3.3
IMDG code bl;z nr : 3375 EMS nr. : 3-07
MFAG nr. : 311 Marine pollutant : P
Verpakkingsgroep : III Juiste verzendnaam : Turpentine Substitute

Lucht (ICAO/IATA)
ICAO/IATA : 3
Verpakkingsinstructie passagiersvliegtuig : 309/Y309
Maximum hoeveelheid / verpakking, passagiersvliegtuig : 60L/10L
Verpakkingsinstructie vrachtvliegtuig : 310
Maximum hoeveelheid / verpakking, vrachtvliegtuig : 220L

15. Wettelijk verplichte informatie.
Classificatie en etikettering volgens EEG-richtlijn.
Symbolen & tekst : Xn/Schadelijk
Ontvlambaar
N/Milieugevaarlijk
Geldende EEG richtlijnn: Gevaarlijke Stoffen Richtlijn 67/548/EEG, conform de laatste wijziging.

R zinnen gevaar:10, 51/53, 65, 66, 67
S-zinnen: 2, 23, 24, 43a, 57, 60, 62 R10 : Ontvlambaar.
R51/53 : Vergiftig voor in het water levende organismen; kan in het aquatisch milieu op
lange termijn schadelijke effecten vooroorzaken.
R65 : Schadelijk: kan longschade veroorzaken na verslikken
R66 : Herhaald blootstelling kan een droge of gebarsten huid veroorzaken.
R67 : Dampen kunnen slaperigheid en duizeligheid veroorzaken.

Nota H is van toepassing. Indeling volgens Annex I voor de aangegeven gevaarseigenschappen. Self-classificatie is toegepast voor de niet vermelde eigenschappen. Nota P van Annex I is van toepassing. Benzeen concentratie is < 0.1& (gew).

16. Overige informatie.
De informatie in dit veiligheidsblad geldt alleen voor het in rubriek 1 genoemde product. De gegevens gelden niet zonder meer bij gebruik tezamen met (een) ander(e) product(en) of in enig proces. De informatie is gebaseerd op de huidige beschikbare gegevens. Het blijft de verantwoordelijkheid van de gebruiker om zich ervan te verzekeren dat de informatie volledig en van toepassing is m.b.t. tot het speciale gebruik dat hij van het product maakt. De genoemde informatie geldt niet als productspecificatie.

Onderstaand een overzicht van de gebruikte R-zinnen:
R10 Ontvlambaar.
R20 Schadelijk bij inademing.
R36/37/38 Irriterend voor de ogen, de ademhalingswegen en de huid.
R37 Irriterend voor de ademhalingswegen.
R51/53 Vergiftig voor in het water levende organismen; kan in het aquatisch milieu op lange termijn schadelijke
effecten veroorzaken.
R65 Schadelijk: kan longschade veroorzaken na verslikken.
R66 Herhaalde blootstelling kan een droge of gebarsten huid veroorzaken
R67 Dampen kunnen slaperigheid en duizeligheid veroorzaken

Onderstaand een overzicht van de gebruikte S-zinnen:
S2 Buiten bereik van kinderen bewaren.
S23 Gas / rook / damp / spuitnevel niet inademen.
S24 Aanraking met de huid vermijden.
S43a Ingeval van brand, zand, aarde poeder of schuim gebruiken.
S57 Neem passende maatregelen om verspreiding in het milieu te voorkomen.
S60 Deze stof en de verpakking als gevaarlijk afval afvoeren.
S62 Bij inslikken niet het braken opwekken; direct een arts raadplegen en de verpakking of het etiket tonen.

Versie : 04
Afdrukdatum: 18-3-05 Opgesteld : 26-11-2002

Wijzigingen t.o.v. vorige versies zijn in de kantlijn voor de tekst aangegeven met |.